Türkiye Cumhuriyeti'nin Kuruluşu

Türkiye Cumhuriyeti Ne Zaman Kuruldu?

Türkiye Cumhuriyeti, 29 Ekim 1923 Pazartesi günü akşamı saat 20.30'da Ankara'da Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde ilan edildi. Mustafa Kemal Paşa'nın önderliğinde gerçekleşen bu tarihi oturumda Cumhuriyet, 158 kabul oyuyla kabul edildi ve aynı gece Atatürk oybirliğiyle ilk Cumhurbaşkanı seçildi.

Cumhuriyetin ilanı, Kurtuluş Savaşı'nın askerî zaferinin ardından gelen siyasi bir devrimdi. Lozan Antlaşması'nın imzalanmasından yalnızca üç ay sonra atılan bu adım, yeni Türkiye'nin yönetim biçimini kesin olarak belirledi.

29 Ekim 1923'ün Tarihî Önemi

Osmanlı İmparatorluğu'nun 623 yıllık saltanat geleneği son bularak halkın egemenliğine dayalı yeni bir devlet düzenine geçildi. Atatürk o gece yaptığı konuşmada 'Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir' ilkesini bir kez daha vurguladı.

Bu karar, 13 Ekim 1923'te Ankara'nın başkent ilan edilmesinin ardından gelen doğal bir adımdı. Genç Cumhuriyet, modern, laik ve çağdaş bir devlet olma yolunda ilk büyük yasal çerçevesini bu gece kazandı.

Cumhuriyetin İlanı Nasıl Gerçekleşti?

Mustafa Kemal Paşa, 28 Ekim akşamı Çankaya Köşkü'nde yakın arkadaşlarına 'Yarın Cumhuriyet ilan edeceğiz' demişti. Ertesi gün meclise sunulan anayasa değişikliği teklifi hızla kabul edildi ve devletin adı resmi olarak 'Türkiye Cumhuriyeti' oldu.

Aynı gece İsmet İnönü ilk Başbakan, Fethi Okyar ise Meclis Başkanı olarak göreve başladı. Cumhuriyetin ilanı 101 pare top atışıyla halka duyuruldu ve tüm yurtta coşkuyla karşılandı.

Cumhuriyetin İlk Kabinesi

• Cumhurbaşkanı: Mustafa Kemal Paşa (Atatürk)
• Başbakan: İsmet Paşa (İnönü)
• Meclis Başkanı: Fethi Bey (Okyar)
• Genelkurmay Başkanı: Mareşal Fevzi Paşa (Çakmak)

Önemli Tarihler Tablosu

Olay	Tarih
TBMM'nin Açılışı	23 Nisan 1920
Saltanatın Kaldırılması	1 Kasım 1922
Lozan Antlaşması	24 Temmuz 1923
Ankara'nın Başkent Oluşu	13 Ekim 1923
Cumhuriyetin İlanı	29 Ekim 1923
Halifeliğin Kaldırılması	3 Mart 1924
1924 Anayasası	20 Nisan 1924

Atatürk'ün Cumhuriyet Konuşması

Atatürk Cumhuriyetin ilanı sırasında milletvekillerine hitaben şu sözleri söyledi: 'Türkiye Devleti'nin hükümet şekli Cumhuriyettir.' Bu cümle Türk siyasi tarihinin dönüm noktalarından biridir.

Cumhuriyetin İlk Yılları (1923-1938)

Cumhuriyetin ilk on beş yılında devrim niteliğinde değişiklikler hayata geçirildi: Halifeliğin kaldırılması, Tevhid-i Tedrisat, harf devrimi, kadınlara seçme ve seçilme hakkı, soyadı kanunu, kıyafet devrimi gibi pek çok yenilik bu dönemde gerçekleşti.

Atatürk'ün 1938'de ebediyete intikaline kadar geçen sürede modern Türkiye'nin temelleri atıldı.

29 Ekim Cumhuriyet Bayramı

29 Ekim, Türkiye Cumhuriyeti'nin doğum günü olarak her yıl resmi bayram olarak kutlanmaktadır. 28 Ekim öğleden sonra başlayan kutlamalar 29 Ekim akşamı fener alayları ve havai fişek gösterileriyle son bulur.

2023 yılında Cumhuriyetin 100. yıl dönümü tüm yurtta görkemli törenlerle kutlanmıştı.

Cumhuriyetimiz Kaç Yaşında?

Türkiye Cumhuriyeti, 29 Ekim 2026 itibarıyla 103 yaşını dolduracaktır. Önümüzdeki yıl dönümlerini 105. yıl ve 110. yıl sayaçlarımız üzerinden takip edebilirsiniz.

Atatürk'ün Mirası

Atatürk'ün kurduğu Cumhuriyet, sadece bir yönetim biçimi değil aynı zamanda akıl, bilim ve çağdaşlık yolunda atılmış büyük bir adımdı. Doğumundan bugüne kadar geçen sürede Türk milleti onun ilkelerini yaşatmaya devam etmektedir.

İlgili Sayaçlar

• Cumhuriyetin 100. Yılı (2023)
• Cumhuriyetin 105. Yılı
• Cumhuriyetin 110. Yılı
• 29 Ekim 2026 Cumhuriyet Bayramı
• Lozan Antlaşması

Sıkça Sorulan Sorular

Türkiye Cumhuriyeti hangi tarihte ilan edildi?

Türkiye Cumhuriyeti 29 Ekim 1923 Pazartesi akşamı saat 20.30'da Ankara'da TBMM'de ilan edilmiştir.

Cumhuriyetin ilk Cumhurbaşkanı kimdir?

Cumhuriyetin ilanından hemen sonra Mustafa Kemal Atatürk oybirliğiyle ilk Cumhurbaşkanı seçilmiştir.

Cumhuriyet kaç oyla kabul edildi?

Cumhuriyet, TBMM'de 158 milletvekilinin kabul oyuyla ilan edilmiştir.

Türkiye Cumhuriyeti 2026'da kaç yaşında olacak?

29 Ekim 2026 itibarıyla Türkiye Cumhuriyeti 103 yaşını dolduracaktır.