Lozan Antlaşmasının 110. Yılı

Lozan Antlaşmasının 110. Yılına Kaç Gün Kaldı?

Türkiye Cumhuriyeti'nin uluslararası tapu senedi sayılan Lozan Barış Antlaşması'nın 110. yıldönümü, 24 Temmuz 2033 Pazar günü idrak edilecek. Yukarıdaki sayaç; gün, saat, dakika ve saniye cinsinden bu büyük diplomasi zaferinin yıldönümüne kalan süreyi canlı olarak göstermektedir.

24 Temmuz 1923'te İsviçre'nin Lozan kentindeki Beau-Rivage Oteli'nde imzalanan antlaşma, Sevr'i fiilen geçersiz kılan, Misak-ı Millî sınırlarımızı dünyaya kabul ettiren ve Cumhuriyet'in kuruluşuna uluslararası zemin hazırlayan tarihî bir belgedir.

Sevr'den Lozan'a: Diplomasi Mucizesi

Birinci Dünya Savaşı sonrası 10 Ağustos 1920'de imzalanan Sevr Antlaşması, Osmanlı'yı küçük bir orta Anadolu devletine indirgiyor; Boğazları işgal altına alıyor; doğuda Ermenistan, güneydoğuda Kürt devleti, batıda Yunanistan'a verilmiş geniş topraklar öngörüyordu. Büyük Taarruz ve Mudanya Mütarekesi'nin ardından Türkiye, masaya bu antlaşmayı tamamen reddederek oturdu ve Lozan'da yeni bir tablo çizdirdi.

İsmet İnönü: Sağır Diplomat

Türkiye heyetinin başkanlığını Dışişleri Bakanı İsmet (İnönü) Paşa üstlendi. Heyette Dr. Rıza Nur ve Hasan Saka da yer aldı. İngiliz heyetinin başında Lord Curzon, Fransız heyetinin başında ise Bompard bulunuyordu.

İsmet Paşa'nın hafif sağırlığı, müzakerelerde sembolik bir avantaja dönüştü: Curzon'un sert çıkışlarını duymazdan gelerek, Türkiye'nin tezlerini sabırla ve ısrarla savundu. Onun ünlü taktiği , 'karşıdaki istediği kadar konuşsun, ben dinlemiş gibi yaparım' , diplomasi tarihinin sıra dışı sahnelerinden biridir.

Kasım 1922 - Temmuz 1923: 8 Aylık Maraton

Müzakereler 20 Kasım 1922'de başladı, 4 Şubat 1923'te kesintiye uğradı, 23 Nisan 1923'te yeniden başladı ve 24 Temmuz 1923'te antlaşma imzalandı. Yaklaşık 8 ay süren bu maratonun her oturumu, Türk milletinin nefes tutarak takip ettiği diplomasi savaşıdır.

2033 Anma Programı

• 09:00 , Ankara'da TBMM'de özel oturum.
• 11:00 , Anıtkabir'de saygı duruşu.
• 14:00 , Lozan'daki Beau-Rivage Oteli önünde Türkiye Bern Büyükelçiliği'nin anma töreni.
• 16:00 , Üniversitelerde uluslararası hukuk sempozyumları.
• 20:00 , TRT'nin özel belgesel yayını ve panel programları.

Lozan'ın Kazanımları

Lozan ile Türkiye şu temel kazanımları elde etti:

• Tam bağımsızlık ve uluslararası tanınma.
• Misak-ı Millî sınırları (Hatay 1939'da, Boğazlar üzerindeki tam egemenlik 1936 Montrö ile tamamlandı).
• Kapitülasyonların kaldırılması , yüzyıllardır süren yabancı ayrıcalıkları sona erdi.
• Düyun-u Umumiye'nin tasfiyesi ve borçların paylaşılması.
• Azınlık haklarının karşılıklılık esasına dayanması.
• İstanbul'un işgalinin sona ermesi (6 Ekim 1923 İstanbul'un Kurtuluşu).

Yıldönümü Künyesi

Tarih	Anlam	Sembol	Kutlama	Kaynak
10 Ağustos 1920	Sevr Antlaşması (uygulanmadı)	Yıkımın belgesi	Reddediliş	Osmanlı Arşivleri
24 Temmuz 1923	Lozan Antlaşması	İsmet İnönü, Beau-Rivage	Diplomasi zaferi	Düstur
24 Temmuz 2033	110. yıl	Tapu senedinin yüzonuncu yılı	Yurt çapında anma	Dışişleri Bakanlığı

Beau-Rivage Oteli: Tarihî Mekân

İsviçre'nin Lozan kentinde, Cenevre Gölü kıyısındaki Beau-Rivage Palace Oteli, antlaşmanın imzalandığı tarihî mekândır. Otelin imza salonu hâlâ Türk ve dünya tarihinin bu önemli anına ev sahipliği yapmış olmasıyla ziyaretçilerini ağırlamaktadır. 110. yılda bu mekâna düzenlenecek özel anma programı, Türk diplomasi tarihinin canlı bir ders olacak.

Atatürk'ün Değerlendirmesi

Mustafa Kemal Atatürk Lozan'ı şu sözlerle değerlendirmiştir: 'Bu antlaşma, Türk milletine karşı asırlardan beri hazırlanmış ve Sevr Antlaşmasıyla tamamlandığı zannedilmiş büyük bir suikastın yıkılışını ifade eder bir vesikadır.' Lozan, ona göre Türk diplomasisinin zaferidir.

Lozan'ın Çağdaş Önemi

110 yıl sonra Lozan, hâlâ Türk dış politikasının temel referans belgesidir. Boğazlar rejimi, Kıbrıs meselesi, Ege'deki egemenlik tartışmaları, azınlık hakları ve sınır anlaşmalarında Lozan'ın hükümleri belirleyici olmaya devam etmektedir. 2033'te 110. yıl, bu güncel önemi yeniden gündeme taşıyacak.

Türkiye'nin Uluslararası Kabulü

Lozan ile Türkiye, sadece toprak bütünlüğünü değil; egemen, bağımsız ve eşit bir devlet olarak uluslararası camiada yerini aldı. Bu kabul, üç ay sonra 29 Ekim 1923'te ilan edilecek Cumhuriyet'in hukukî zeminini hazırladı. Lozan olmasaydı, modern Türkiye Cumhuriyeti var olamazdı.

Eğitim ve Kültür Etkinlikleri

Üniversitelerin uluslararası ilişkiler ve hukuk fakülteleri, 110. yıl için kapsamlı sempozyumlar düzenleyecek. Liselerde Lozan üzerine kompozisyon yarışmaları, müzelerde özel sergiler, TRT'de belgesellerle bu büyük diplomasi destanı yeni nesillere aktarılacak.

İlgili Sayaçlar

• Cumhuriyetin 110. yılı (2033)
• Büyük Taarruz'un 110. yılı (2032)
• Atatürk'ün vefatının 100. yılı (2038)
• 24 Temmuz Lozan Antlaşması yıldönümü
• Çanakkale Zaferinin 115. yılı (2030)

Sıkça Sorulan Sorular

Lozan Antlaşması ne zaman imzalandı?

Lozan Barış Antlaşması 24 Temmuz 1923'te İsviçre'nin Lozan kentinde, Beau-Rivage Oteli'nde imzalanmıştır. 110. yılı 24 Temmuz 2033'te idrak edilecektir.

Türkiye heyetinin başında kim vardı?

Türk heyetinin başında Dışişleri Bakanı İsmet (İnönü) Paşa bulunuyordu. Heyette Dr. Rıza Nur ve Hasan Saka da yer aldı.

Lozan, Sevr'i nasıl geçersiz kıldı?

Sevr Antlaşması uygulanamadan kaldı; Kurtuluş Savaşı zaferiyle birlikte Lozan masasında tamamen reddedildi ve yerine Misak-ı Millî esaslarına dayalı yeni bir antlaşma imzalandı.

Lozan bugün hâlâ geçerli mi?

Evet. Lozan Antlaşması yürürlüktedir ve Türkiye'nin sınırları, Boğazlar rejimi (1936 Montrö ile güncellenmiştir), azınlık hakları ve uluslararası statüsünün temel hukuki dayanağıdır.